auke meijer

Digitale mengtafels 2

Twee maanden geleden schreef ik op deze plek dat de kwaliteit van digitale mengtafels tegenwoordig min- stens zo goed is als die van analoge. Nu ga ik iets dieper in op een aantal specifieke eigenschappen van digitale mengtafels.

Een groot verschil tussen digitale en analoge mengtafels is de werking van de toonregeling. Bij een analoge mengtafel gaat het signaal door een aantal analoge componenten en wordt het te verkrijgen effect volle- dig bepaald door te variëren in de waarde van weerstanden en conden- satoren. Hierdoor ontstaan ook, al dan niet gewilde, bijeffecten en afhankelijk van de tolerantie (afwijking) van de weerstanden en condensatoren krijgt het geluid een bepaalde kleuring.

MAXIMUM

Digitaal werkt dit volstrekt anders. Het signaal gaat in een DSP (digital sound processor) en wordt daar bewerkt met een zeer grote nauwkeu- righeid. Het signaal komt er precies zo uit als we aan de DSP hebben ver- teld. In theorie zonder kleuring en ook de tolerantie van de componen- ten speelt feitelijk geen enkele rol meer. Iedere DSP doet exact hetzelf- de binnen dezelfde mengtafel. Het voordeel hiervan is enerzijds dat we de toonregeling eenvoudig kunnen kopiëren naar andere kanalen waar we dezelfde instelling nodig hebben. Anderzijds missen we ook vaak iets

aan de klank. Niets is mooier dan een overstuurde preamp (inputversterker van de mengtafel) die vervolgens op hoog niveau door de toonregeling van een analoge mengtafel gaat voor bijvoorbeeld de bassdrum. Doordat je met analoge technieken een rela- tief hard signaal door een mengtafel kunt sturen, ontstaan er allerlei har- monischen die we vaak erg mooi vin- den klinken. Digitaal is dat niet moge- lijk aangezien het maximum ingangs- volume van een DSP veel lager ligt.

INTERPOLATIE

Een ander nadeel van de toonrege- ling van een digitale mengtafel is dat we vaak iets anders horen dan het scherm op de mengtafel ons vertelt. Dat heeft praktisch gezien voorname- lijk te maken met de (te) hoge kwali- teit van de digitale techniek. Het sig- naal is heel schoon en er ontstaan geen extra harmonischen ten gevol- ge van vervorming in componenten et cetera. Om het gewenste effect te bereiken moet je van een bepaalde frequentie veel meer weghalen of bij versterken. Het scherm geeft daad- werkelijk weer wat er gebeurt. In de praktijk negeer ik het scherm dan ook liever. Overigens heeft Midas

met de introductie van hun serie digitale mengtafels dit probleem onderkend en Midas ‘interpoleert’ alle informatie die analoog wel, maar digitaal niet ontstaat bij het gebruik van toonregeling. Met andere woor- den: Midas laat, door toepassing van interpolatie, hun digitale toonrege- ling exact hetzelfde klinken als hun zeer geprezen analoge toonregeling zoals die werden toegepast in meng- tafels als de XL3 en de XL4. Overigens realiseer ik mij dat over een aantal jaren het ‘probleem’ van het verschil tussen wat het scherm ons vertelt en wat we horen waar- schijnlijk niet meer bestaat. Analoog mixen is dan helemaal verdwenen en dus zijn we volledig gewend aan de eigenschappen van de digitale mengtafel.

OPSLAAN

Een voordeel van digitale tafels is dat nagenoeg alle instellingen opgesla- gen kunnen worden. Dit is erg prak- tisch en geeft ons de mogelijkheid om een show die we vaker gaan doen op te slaan en bij het volgende concert roepen we eenvoudig de des- betreffende stand weer op. Dit heeft ook een nadeel. Je moet het wel

doen. Ik zie technici dit in de praktijk erg vaak vergeten. Het gevolg is dat wanneer je per ongeluk een andere stand gaat laden alles van de vorige verdwenen is. Wen jezelf aan om regelmatig op de save knop te druk- ken en kopieer met enige regelmaat je show even naar een USB-stick.

FANTASTISCH GELUID

Een digitale mengtafel werkt welis- waar anders dan een analoge maar met de superieure kwaliteit van de nieuwe generatie digitale mengtafels is er nagenoeg geen verschil meer hoorbaar. In de praktijk zie ik nog regelmatig dat bepaalde technici zweren bij analoge mengtafels, maar dit heeft volgens mij voornamelijk te maken met de andere wijze van bedienen. Het aanbod van analoge mengtafels neemt steeds verder af en het is raadzaam de tijd te nemen om je de bediening van een digitale mengtafel eigen te maken. Zorg dat je, zeker als je regelmatig op festi- vals speelt, de bekende merken kunt bedienen. Wat is er nu handiger dan op een festival aankomen, jouw show vanaf een USB-stick inladen en altijd een fantastisch geluid te heb- ben?